Κυτταρομειωτική Χειρουργική & HIPEC

Τι είναι η κυτταρομείωτικη χειρουργική (cytoreductive surgery) ;

Η κυτταρομειωτική χειρουργική είναι μια καινοτόμος τεχνική που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση όγκων που έχουν εξαπλωθεί στην περιτοναϊκή κοιλότητα, συμπεριλαμβανομένου του προχωρημένου καρκίνου των ωοθηκών/σαλπίγγων/περιτοναίου. Η επιτυχία της καθορίζεται από το μέγεθος του υπολειμματικού όγκου, δηλαδή τη μέγιστη διάμετρο των εστιών της νόσου που θα μείνουν στην κοιλιά στο τέλος της επέμβασης. Στόχος της επέμβασης είναι η πλήρης -μακροσκοπικά- εξαίρεση των μεταστατικών εστιών, δεδομένου ότι η επιβίωση είναι σημαντικά υψηλότερη. 

Σύμφωνα με τη σύγχρονη βιβλιογραφία και τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, ο πιο σημαντικός παράγοντας επιβίωσης στην περιτοναϊκή νόσο είναι η ποιότητα της κυτταρομείωσης.  Μια πλήρης κυτταρομείωση  αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για κάθε ευνοϊκό αποτέλεσμα.

Ποιες επεμβάσεις ενδέχεται να περιλαμβάνει η κυτταρομειωτική χειρουργική για προχωρημένο καρκίνο ωοθηκών/σαλπίγγων/περιτοναίου ;

Στόχος της πρωτογενούς ή ενδιάμεσης κυτταρομείωτικης χειρουργικής για την αντιμετώπιση του προχωρημένου καρκίνου ωοθηκών/σαλπίγγων/περιτοναίου είναι η εξαίρεση όλων των μακροσκοπικών μεταστατικών εστιών. Οι πιθανές επεμβάσεις περιλαμβάνουν:

• Ολική υστερεκτομή μετά των εξαρτημάτων (ωοθήκες & σάλπιγγες)

• Οπίσθια εξεντέρωση (μήτρα, ωοθήκες, σάλπιγγες, ορθό, πυελικό περιτόναιο) σε ένα παρασκεύασμα (en block)

• Επιπλεκτομή (λιπώδης ιστός που κρέμεται από το παχύ έντερο)

• Σκωληκοειδεκτομή

• Εκτομή τμημάτων του παχέος ή/και λεπτού εντέρου

• Περιτονεκτομή (εξαίρεση του εσωτερικού χιτώνα της κοιλιάς)

• Αφαίρεση του περιτοναίου από το διάφραγμα

• Σπληνεκτομή

• Περιφερική παγκρεατεκτομή (αφαίρεση της ουράς του παγκρέατος)

• Μερική γαστρεκτομή (αφαίρεση τμήματος του στομάχου)

• Εκτομή τμημάτων του ήπατος

• Χολοκυστεκτομή

• Μερική αφαίρεση της ουροδόχου κύστης ή/και επανεμφύτεση των ουρητήρων.

• Εξαίρεση των διογκωμένων λεμφαδένων 

Τι είναι η υπέρθερμη ενδοπεριτοναϊκή  χημειοθεραπεία (HIPEC) ?

Το HIPEC είναι μια στοχευμένη χημειοθεραπεία που χορηγείται αμέσως μετά την κυτταρομειωτική χειρουργική επέμβαση. Σε αντίθεση με την παραδοσιακή χημειοθεραπεία, η οποία χορηγείται ενδοφλεβίως και επηρεάζει ολόκληρο το σώμα, το HIPEC χορηγείται απευθείας στην κοιλιακή κοιλότητα. Αυτό επιτρέπει σε μια υψηλότερη συγκέντρωση των παραγόντων χημειοθεραπείας να έρθει σε άμεση επαφή με τα υπολειμματικά καρκινικά κύτταρα.

Κατά τη διάρκεια του HIPEC, ένα θερμαινόμενο διάλυμα χημειοθεραπείας (συνήθως στους 41–43°C)  κυκλοφορεί σε όλη την περιτοναϊκή κοιλότητα για περίπου 60-90 λεπτά ανάλογα με το πρωτόκολλο. Η αυξημένη θερμοκρασία ενισχύει την κυτταροτοξικότητα των φαρμάκων χημειοθεραπείας, καθώς τα καρκινικά κύτταρα είναι πιο ευαίσθητα σε βλάβες που προκαλούνται από τη θερμότητα από τους υγιείς ιστούς. Επιπλέον, η τοπική φύση της θεραπείας ελαχιστοποιεί τη συστηματική τοξικότητα, μειώνοντας τις παρενέργειες σε σύγκριση με την παραδοσιακή χημειοθεραπεία.

Ποιά είναι τα στάδια της επέμβασης ;

Η κυτταρομείωση με HIPEC αποτελεί μια απο τις μεγαλύτερες ογκολογικές επεμβάσεις και ακολουθεί συγκεκτριμένη ροή. Η επέμβαση πραγματοποιείται μέσω μέσης λαπαροτομής, διαρκεί συνήθως 4–8 ώρες και απαιτεί ομάδα έμπειρων χειρουργών, εξειδικευμένη αναισθησιολογική κάλυψη και υποστήριξη Μονάδας Αυξημένης Φροντίδας (ΜΑΦ).

• Εξερεύνηση και εκτίμηση επέκτασης της νόσου: μέσω μέσης χειρουργικής τομής, η κοιλιά εξερευνάται συστηματικά και αξιολογείται η εφικτότητα πλήρους κυτταρομείωσης. Αν η επέμβαση κριθεί τεχνικά αδύνατη ή ανώφελη, σταματά εδώ.
• Φάση Κυτταρομείωσης: συστηματική αφαίρεση όλης της ορατής νόσου με τις απαραίτητες περιτονεκτομές και εκτομές οργάνων με στόχο την μακροσκοπική αφαίρεση όλων των μεταστατικών εστιών. Αυτή η φάση είναι το κύριο θεραπευτικό σκέλος.
• HIPEC: θερμαινόμενο διάλυμα χημειοθεραπείας (συνήθως στους 41–43°C)  κυκλοφορεί σε όλη την περιτοναϊκή κοιλότητα για περίπου 60-90 λεπτά ανάλογα με το πρωτόκολλο (cisplatin ή paclitaxel).
• Εκπλύσεις, εντερικές αναστομώσεις και τοποθέτηση παροχετεύσεων.
• Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας: Άμεση μεταφορά σε Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας για τις πρώτες 24–48 ώρες για στενή παρακολούθηση αιμοδυναμικής, αναπνευστικής, νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας.

Ποιος πρέπει να πραγματοποιεί τις επεμβάσεις κυτταρομειωτικής χειρουργικής για προχωρημένο καρκίνο ωοθηκών/σαλπίγγων/περιτοναίου ;

Η κυτταρομειωτική χειρουργική για προχωρημένο καρκίνο ωοθηκών/σαλπίγγων/περιτοναίου απαιτεί πολλαπλές και σύνθετες χειρουργικές επεμβάσεις, που ενίοτε περιλαμβάνουν και κάποιες από τις εκτομές του γαστρεντερικού συστήματος ή/και της άνω κοιλίας. Η κυτταρομειωτική χειρουργική θα πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά από Πιστοποιημένο Γυναικολόγο Ογκολόγο με ύπο-εξειδίκευση στην χειρουργική περιτοναϊκής καρκινωμάτωσης, η οποία απαιτείται ώστε ο χειρουργός να αποκτήσει τις απαιτούμενες δεξιότητες για την διενέργεια πολύπλοκων κοιλιακών και πυελικών επεμβάσεων. Η πιθανότητα πλήρους κυτταρομείωσης (αφαίρεση όλων των ορατών εστίων του καρκίνου) είναι 5 φορές υψηλότερη όταν η επέμβαση πραγματοποιηθεί από Γυναικολόγο Ογκολόγο με ύπο-εξειδίκευση στην περιτοναϊκή καρκινωμάτωση.

Χειρουργική Εξειδίκευση

Ο Δρ Αναστάσιος Τρανούλης είναι πιστοποιημένος Γυναικολόγος Ογκολόγος από το Βασιλικό Κολλέγιο Μαιευτήρων - Γυναικολόγων (Royal College of Obstetricians & Gynaecologists - RCOG) και την Ευρωπαική Εταιρεία Γυναικολογικής Ογκολογίας (European Society of Gynaecological Oncology - ESGO). Εξειδικεύτηκε στη κυτταρομειωτική χειρουργική & HIPEC στο Pan-Birmingham Gynaecological Oncology Centre, το οποίο αποτελεί ένα από τα δύο κέντρα αναφοράς στο Ηνωμένο Βασίλειο για χειρουργική προχωρημένου καρκίνου των ωοθηκών. 

To 2022 έλαβε υποτροφία από την Βρετανική Εταιρεία Γυναικολογικής Ογκολογίας (British Gynaecological Cancer Society - BGCS), για fellowship στο παγκοσμίου φήμης Basingstoke Peritoneal Malignancy Institute, υπό τον Καθηγητή Prof. Brendan Moran, πρωτοπόρο στη χειρουργική του Ψευδομυξώματος και της Περιτοναϊκής Καρκινωμάτωσης. Το Basingstoke Peritoneal Malignancy Institute, αποτελεί το μεγαλύτερο κέντρο παγκοσμίως για την αντιμετώπιση της περιτοναικής καρκινωμάτωσης.  Εκεί εκπαιδεύτηκε στην Κυτταρομειωτική Χειρουργική με Υπέρθερμη Ενδοπεριτοναϊκή Χημειοθεραπεία (HIPEC) για τοπικά προχωρημένες, υποτροπιάζουσες και μεταστατικές κοιλιακές κακοήθειες. Έχει πραγματοποιήσει συνολικά > 400 επέμβάσεις κυτταρομείωσης & HIPEC, ενώ πραγματοποιεί τον μεγαλύτερο όγκο κυτταρομειωτικών επεμβάσεων στη Κύπρο (40 περιστατικά περιτοναικής καρκινωμάτωσης ετησίως).